توت روباهی یا رَشکک یا مِشکک –Sanguisorba minor Scop

گیاهی است علفی ، به ارتفاع 30 تا 60 سانتی متر (حتی بیشتر) و دارای ساقه ای به رنگ سبز مایل به قرمز که در کشتزارها ، نواحی مرطوب و اماکن بایر ، مخصوصا از جنس زمین آهکی باشد می روید .

منطقه پراکندگی آن نیز در نیمکره شمالی است . انتشار خارج از حد این گیاه در نیمکره شمالی بیشتر به این علت است که غالبا همراه با سبزی های خوراکی پرورش می یابد .

برگ های آن مرکب از 7 تا 15 برگچه دندانه دار شانه ای به ابعاد نامساوی و گلهای آن عاری از گلبرگ و مجتمع بصورت تخم مرغی شکل در قسمت انتهایی دمگل های دراز است . از اختصاصات آن این است که دو نوع گل ، یکی نر و دیگری نر – ماده دارد و پوششی مرکب از 4 کاسبرگ در هر گل آن دیده می شود که آن نیز توام با براکته های ، رنگ سبز یا سبز مات مایل به قرمز برای گل آذین بوجود می اورد .

قسمت مورد استفاده گیاه ، کلیه اعضای آن است .

 

ترکیبات شیمیائی :

 تانن و املاح مختلف .

 

خواص درمانی :

اشتهاآور ، مدر و بطور خفیف دارای اثر قابض ، بند آورنده خون و ضد نزله است . مصرف آن در موارد سنگ کلیه ، دیسانتری (اسهال خونی) و ضعف دستگاه هضم توصیه شده است . برای برگ آن اختصاصا اثر مقوی معده قائل اند . در رفع ورم روده ، درمان شکم روش های اطفال و خونروی های رحمی (خونروی در فواصل قاعدگی) اثر معالج ظاهر می کند .

در استعمال خارج ، اثر تسکین دهنده ، درمان سوختگی ها و بهبودی انها دارد و از آن بصورت لوسیون ، جهت شستشو و پانسمان زخمها استفاده می شود .

 

صور داروئی :

دم کرده یک مشت گیاه تازه در یک لیتر آبجوش – جوشانده گیاه تازه که با افزودن کمی کره و نمک بصورت سوپ درآید ()  - عصاره روان به مقدار 3 – 5 گرم در روز – الکلاتور به مقدار 40 قطره و 4 مرتبه در روز مخلوط در یک دم کرده .

در استعمال خارج ، برگ تازه گیاه را به عنوان تسکین دهنده و التیام دهنده بر روی سوختگی ها اثر می دهند . سابقا از آن ، برای درمان زخمها ، اولسرها و بواسیر ، استفاده به عمل می آمده است .

در یعضی نواحی از گیاه تازه به حالت خام ، مخلوط با سبزیجات دیگر در تهیه سالاد استفاده می شود .

 

محل رویش :

فارس : نزدیک کازرون . آذربایجان : خوی ، تبریز ،زنجناب یا زینجناب . همدان : شورین ، آق بلاغ . کرمان . تهران : شمیران ، کرج . ارتفاعات البرز مانند کوه دشته ، پس قلعه در ارتفاعات 1500 تا 2000 متری ، کندوان در 2000 متری . گیلان : عمارلو ، کبوترچاک در ارتفاعات 1850 متری ، راه بیورزن به چرم کش (رویا زرگری) ، امام زاده ابراهیم (ماکلوان در ارتفاعات 540 متری) ، ایسپیلی .

 

برگرفته از کتاب گیاهان دارویی ج 2 ص 192، نوشته دکتر علی زرگری