درخت آلو - Prunus domestica

درختی به ارتفاع متجاوز از 5 متر ، غالبا عاری از خار و دارای برگهای بیضوی دندانه دار است . گلهای آن بزرگتر از گیاه قبلی و میوه اش درشت و دارای ظاهر بیضوی کشیده و خوراکی است .به حالت طبیعی یا به صورت خشک شده مصرف می شود.

از این درخت ، بر اثر کشت های متوالی ، نژادهای مختلفی با میوه های متفاوت از نظر شکل ، ابعاد و رنگ بدست آمده است . نژادی از آن که میوه تیره رنگ دارد بر سایرین ترجیح داده می شود .

 

ترکیبات شیمیائی :

پوست درخت آلو دارای ترکیب شیمیایی مشابه درخت گوجه وحشی است . جوانه های آن دارای گلوکزید مولد اسید سیانیدریک است . آلوی تازه دارای اسید مالیک و مقدار کمی از اسیدهای سیتریک ، سوکسینیک و سالیسیلیک ، 3.5 درصد ساکارز و قندهای تبدیل یافته ، 4.5 درصد هیدراتهای کربن و مواد پکتیک می باشد .

در میوه خشک شده آن ، مقدار نسبی قند به 44 درصد و هیدراتهای کربن به 18 درصد می رسد .

ترکیب شیمیایی مغز هسته آلو شبیه گیاه قبلی است . مغز هسته دارای 30 – 50 درصد ماده روغنی قابل استخراج است که تحت اثر فشار و درجه حرارت کم از آن بدست می آید .روغن مذکور که از مغز خشک پس از خارج کردن پوسته رویی  آن و یا همراه با پوسته ، به دست می آید ، حالت روان و رنگ زرد طلایی و گاهی کمی تیره دارد . بو و طعم آن ضعیف است . به سهولت تند می شود .در 15- درجه انجماد حاصل می کند . وزن مخصوص آن در گرمای 15 درجه بین 0.915  و  0.922  می باشد . اندیس انکسار آن در گرمای 25 درجه بین 1.4640  و  1.7700  اندیس صابونی شدن بین 188 و 199 و اندیس ید آن بین 75 و 121 است . دارای 5 تا 6 درصد از اسیدهای چرب اشباع شده و بقیه از اسیدهای چرب اشباع نشده است که قسمت اعظم آنها را اسید اولئیک همراه با مقداری اسید لینولئیک تشکیل می دهد .

روغن هسته آلو ، مصارف مختلف در داروسازی و در عطرسازی دارد . به ندرت روغن آن به طور غیر مخلوط با مغز هسته های روغن دار تهیه می شود . مرکز تهیه آن ، اروپای مرکزی است .

از ساقه این درخت و حتی میوه آن ، نوعی انگم به خارج ترشح می شود که دارای قند مخصوصی به نام پرونوز  Prunose  و همچنین گالاکتوز و آرایینوز است .

انگم درخت آلو ، مصارف درمانی ندارد ولی معمولا با ترشحات مشابه درختان دیگر در معرض استفاده های مختلف قرار می گیرد .

 

خواص درمانی :

آلوی تازه ، در تمام مواردی که ادامه رژیم غذایی عاری از مواد ازته ولی انرژی دهنده ،ضرورت پیدا نماید می تواند بکار رود . از این جهت در غذای مبتلایان به روماتیسم ، نقرس و تصلب شرایین وارد می شود مخصوصا که اثر مدر نیز دارا  میباشد .

مصرف آن در صبح ناشتا ،بطور خالص یا با نان چاودار ، در رفع یبوست های عادی و تقویت اعمال کلیه موثر است ولی معهذا کسانی که معده حساس دارند نباید به مقادیر زیاد از آن مصرف نماید . برای اشخاص مسن و کسانی که از یک بیماری برخاسته اند نیز نباید مورد استفاده قرار گیرد .

به جای آلوی تازه اگر پخته شده آن مصرف گردد ، نه تنها عوارض آلوی تازه ظاهر نمی شود بلکه سهلتر نیز هضم می گردد . در مصرف آلو همیشه باید به این نکته توجه داشت که مغز هسته آن به علت دارا بودن اسید سیانیدریک ، خطرناک است .

آلوی خشک ، در رفع یبوست همواره مورد استفاده مردم بوده است بطوری که قرنهاست که بدین منظور از آن استفاده های درمانی به عمل می آید .

Dr.H.Leclerc  ، آلوی خشک را غذای مناسب ، سهل الهضم و ملین برای کسانی که حتی دستگاه هضم حساس دارند ، ذکر نموده است . کمپوت آلوی خشک غذای مناسبی برای مبتلایان به بواسیر و یبوست است .

تجربه نشان داده است که داروهای ملین و مسهل با آنکه همگی عمل لینت یا مسهلی ظاهر می کنند و با مصرف آنها ، دفع مواد سریعاً و یا بطئی صورت می گیرد معهذا چون غالبا پس از مدت کوتاهی ، یبوست دائمی و یا حالت التهاب در دستگاه هضم ممکن است بوجود آورند قابل مقایسه با آلوی خشک نیستند زیرا آلوی خشک نه تنها یک غذای سهل الهضم و ملایم است بلکه مصرف آن موجب می گرددکه ضمن ایجاد لینت ، عمل دفع ، وضع منظم پیدا کند بدون آنکه ضرری همراه داشته باشد .

Dr.Dehaut  ، ضمن بررسی های خود به این نتیجه رسید که هگر آلوی خشک کاملا پخته و یا شیره آن به مقدار یک لیوان قبل از خواب مصرف گردد ، نتیجه بسیار خوب در موارد مذکور از آن حاصل می شود .

عده ای از پزشکان مانند Dr.P.Carton  ، آلوی خشکی که مقدار قند آن را کم کرده باشند از آلوی خشک معمولی که در بازارها به فروش می رسد ، در مصارف درمانی موثرتر ذکر کرده اند زیرا به این نتیجه رسیده اند که مصرف این نوع آلو ، عمل لینت و دفع صفرا را به نحو بهتر انجام می دهد . برای این کار باید آلوی خشک را به صورت قطعاتی در داخل ظرف آبی ریخته ، حرارت دهند تا و آب ظرف را چندین بار تعویض نمایند منتها در موقع تعویض به جای آب سرد ، آب گرم در داخل ظرف بریزند . با این عمل مقدار نسبی قند در قطعات آلو تدریجا کاهش حاصل نموده در موقع لزوم به حالت نیم گرم مخلوط در مقدار کمی آب ، قبل از غذا می تواند مصرف گردد .

از آلوی خشک ، شربت و مربا تهیه می شود . خیساندن آن در آب نیز عمل صفرابر دارد بطوری که به این صورت غالبا مورد استفاده قرار می گیرد .

از آلوی تخمیر یافته ، نوعی شراب تهیه می شود .

 

محل رویش :

پرورش درخت آلو و نژادهای مرغوب مختلف آن در ایران معمول است و سالانه محصول فراوان آنها ، به حالت خشک شده به بازارها عرضه می شود و آلوی خشک ، به حالت معمولی یا به صورت خیسانده و یا مخلوط در اغذیه ، جهت خوش طعم ساختن طعم مواد غذایی مصرف جاری دارد .

 برگرفته از کتاب گیاهان دارویی ج 2 ص 212 ، نوشته دکتر علی زرگری