گیاهی علفی و دارای ساقه است که بتفاوت برحسب نژادهای مختلف ممکن است کوتاه و یا بالارونده باشد . برگهای آن مرکب از 3 برگچه پهن بزرگ و خشن و گلهای آن سفید مایل به زرد یا مایل به بنفش و میوه اش باریک ، دراز ، نوک تیز و محتوی دانه های کشیده و بیضوی است .

قسمت مورد استفاده لوبیا ، پوست میوه و دانه آن است .

ترکیبات شیمیایی  :

ترکیب شیمیائی دانه لوبیای سبز و خشک با یکدیگر متفاوت است . در جدول زیر ، مقادیر درصد مواد کلی آنها با دانه سوژا مقایسه شده است :

 

دانه لوبیای سبز

دانه لوبیای خشک

دانه رسیده سوژا

آب

89.17

12.60

11.30

مواد آلبومینوئیدی

2.70

22

32

مواد هیدرو کربنه

7.42

61.54

26

مواد چرب

0.21

1.54

17

خاکستر

0.70

3.54

4.50

 

در میوه لوبیای سبز (پیله) که محتوی دانه است ، معادل 0.75 درصد اینوژیت و 16 درصد ساکارز وجود دارد .

در هنگام رسیدن میوه ، مواد مختلف نظیر آسپاراژین ، آرژینین ، تری گونل لین ، تیروزین ، لوسین ، لیزین ، کولین ، آلانتوئین ، نوکلئین و غیره در آن بوجود می آید که در دانه ها ذخیره می گردد . دانه لوبیا بعلاوه دارای 20 درصد فازه ئولین (گلوبولین قابل تبلور) ، مقدار کمی فازه لین ، کلسترین ، لسیتین ، مواد پکتیک ، مواد چرب ، استاکیوز ، ساکارز ، تریپتوفان ، نوعی فسفاتید ، هیدراتهای کربن محلول و غیره است .

وجود نوعی فیتوتوکسین بنام فازین نیز در آن ذکر شده است .

در بین گیاهان تیره های مختلف منجمله   Leguminosae  ،  انواعی وجود دارد که در آنها ، فیتوتوکسین که نوعی ماده سمی (توکسین Toxine) با منشاء گیاهی است یافت می شود .

فیتوتوکسین ها ، توکسین هایی هستند که پس از وارد شدن به بدن ، باعث بوجود آمدن آنتی کور (Anticorps) می گردند یعنی در واقع ، آنتی ژن (Antigenes)  هستند . این گونه مواد که علاوه بر گیاهان ، در جانوران و باکتری ها نیز وجود دارند

به سه گروه :

  •          فیتوتوکسین (مانند سم آبرین Abrine)
  •          زئوتوکسین (مانند سم مار کبری Zootoxines)
  •          باکتریتوکسین Bactriotoxines (مانند سم تتانوس ،کزاز)

در اینجا از بین فیتوتوکسین ها ، انواع زیر را مثال می زنیم :

 

نوع فیتوتوکسین

گیاه مولد

 

ریسین (Ricine)

Ricinus commonis

از تیره Euphorbiaccae

کروتین (Crotine)

Corton Tigilium

از تیره Euphorbiaccae

کورسین (Curcine)

Jutropha Curcas

از تیره Euphorbiaccae

کره پی تین (Creptinine)

Hura crepitans

از تیره Euphorbiaccae

آبرین (Abrine)

Abrus precatorius

از تیره Papilionaceae

روبین (Robine)

Robinia pseudacacia

از تیره Papilionaceae

فازین (Phasine)

Phasaeolus vulgaris

از تیره Papilionaceae

سوژا – آ گلوتی نین (Soja-agglutinine)

Glycine hispida

از تیره Papilionaceae

فالین (Phalline)

Amanita phalloides

از تیره Champignons

 

از فیتوتوکسین های مذکور ، مهمتر از همه ، ریسین ،آبرین و فالین است .

فازه ئولین (Phaseoline) ماده ای است به فرمول C20H18O4  و به وزن ملکولی 322.34 که از لوبیا (Ph. Vulgaris L.) توسط Cruickshank   و Perrin  استخراج گردید . به حالت تبلور به دست میاید و در گرمای 177-178 درجه نیز ذوب می شود .

فازه ئولین دراری اثر ضد قارچ است .

در میوه خشک لوبیا ، ماده ای به نام فازول و 48.6 درصد هم سلولز وجود دارد . از هیدرولیز ماده اخیر ، گالاکتوز ، ارابینوز ، و کمی لولز حاصل می شود .

 

خواص درمانی :

میوه سبز لوبیا (پیله) ، ساقه و دانه نارس آن ، اثر مدر و معالج بیماری قند دارند و مقوی قلب است ، در حالی که آرد ان نرم کننده است .

از جوشانده میوه آن (قسمتی که دانه را دربر میگیرد) می توان در آب آوردن انساج ، خیز بدن یا اِدِم ، رماتیسم مزمن ، سیاتیک ، نقرس ، بیماریهای کلیه و مثانه ، ورم حاد یا مزمن مفاصل ، دانه های جلدی و غیره استفاده کرد .

مصرف آن در هیدروپیزی هائی که ارتباط با بیماری های قلب و گردش خون دارد و همچنین تیفوئید ، آلبومینوری زنان باردار و بطور خلاصه در کلیه بیماریهای مزمن مجاری ادرار حتی سنگ کلیه ، همچنین نقرس تجویز گردیده است .

 

برگرفته از کتاب گیاهان دارویی ، نوشته دکتر علی زرگری